Pieniński Park Narodowy. W kręgu ludzi odwiedzających Pieniny, badających ich przyrodę i sławiących ich urodę rodzić się poczęła jakże słuszna obawa, że to bogactwo natury może ulec zniszczeniu i nie zostanie zachowane dla przyszłych pokoleń, jeśli w porę nie podejmie się odpowiednich środków ochrony. Autorem pierwszej oficjalnej wypowiedzi o potrzebie utworzenia w Pieninach parku narodowego był w 1921 r. wybitny uczony, przewodniczący Państwowej Rady Ochrony Przyrody prof. Władysław Szafer.

31 VIII 1930 r. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie zorganizowało w Szczawnicy uroczystość proklamowania Pienińskiego Parku Narodowego. Akt ten został formalnie usankcjonowany rozporządzeniem ministra rolnictwa o utworzeniu jednostki administracyjnej pod nazwą „Park Narodowy w Pieninach”. Wkrótce w lipcu tegoż roku, proklamowano Słowacki Rezerwat Przyrodnich w Pieninach. W ten sposób utworzono pierwszy w Europie a drugi na świecie międzynarodowy park przyrodniczy. Współpraca naukowców polskich i czechosłowackich zaowocowała wspólnymi, jednolitymi zasadami gospodarowania, organizacją ruchu turystycznego i badaniami naukowymi. Warto wspomnieć z łezką w oku, że członkowie PTT i analogicznych organizacji czechosłowackich mieli prawo przekraczania granicy w rejonie Pienin w dowolnym miejscu, bez żadnych formalności, zaś kuracjusze szczawniccy mogli bez kłopotu zaopatrzyć się w przepustki i wyruszać na wycieczki w słowacką część Pienin.

Po 1945 r. idea ochrony pienińskiej przyrody spotkała się z należnym zrozumieniem, a ustawa o ochronie przyrody z 1949 r. dała podstawy prawne do tworzenia parków narodowych. 30 X 1954 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę o utworzeniu Pienińskiego Parku Narodowego, kończąc okres starań o stworzenie formy prawnej ochrony przyrody Pienin.

Pieniński Park Narodowy (PPN) obejmuje pow. 2231 ha, pokrywającą się w zasadzie z topograficznym obszarem Pienin właściwych. Około 25% pow. parku zajmują rezerwaty ścisłe, z których największe to: Macelowa Góra, masyw Trzech Koron, doi. Pienińskiego Potoku, Pieninki i Bystrzyk na wsch. brzegu Dunajca. Lasy zajmują około 60% powierzchni parku; reszta to łąki, pastwiska, pola orne i nieużytki. Tylko 50% powierzchni parku stanowi własność państwa – reszta to grunty prywatne lub własność wspólnot wiejskich.

Słowacki Park Narodowy w Pieninach zajmuje obszar 2120 ha i -w odróżnieniu od polskiego – ma kilkakrotnie więksi od swej powierzchni otulinę. Cała działalność człowieka w obrębie PPN  jest podporządkowana ochronie przyrody i winna być zgodna z jej potrzebami.

Dotyczy to również turystyki, której zasady określone są szczegółowymi przepisami. Dla użytku zwiedzających Pieniny przytoczymy najważniejsze z nich:

–    ruch turystyczny może odbywać się wyłącznie po znakowanych szlakach turystycznych;

–    wycieczki mogą zwiedzać park wyłącznie pod kierunkiem przewodników PTTK;

–    używanie pojazdów mechanicznych jest wzbronione;

–    ruch narciarski może odbywać się tylko na otwartych, nie zalesionych zboczach i polanach;

–    na obszarze parku zabronione jest zakłócanie ciszy, zanieczyszczanie terenu, niszczenie i uszkadzanie drzew i szaty roślinnej, zbieranie grzybów i jagód, łowienie i zabijanie wszelkich zwierząt, wprowadzanie psów, zanieczyszczanie źródeł i potoków, wzniecanie ognia, obozowanie poza miejscami wyznaczonymi przez dyrekcję parku.

Wędrując po Pieninach przestrzegajmy skrupulatnie tych zasad, równocześnie pamiętajmy, że większość z nich obowiązuje nie tylko na terenach chronionych ustawowo.